Biet dien Tran Le Xuan


Nhung ngoi biet thu nam len loi tren nhung doi thong cua thanh pho Da Lat da tro nen rat quen thuoc nhung cung that la lung voi nhieu du khach.


Nhung ngoi biet thu nam len loi tren nhung doi thong cua thanh pho da Lat da tro nen rat quen thuoc nhung cung that la lung voi nhieu du khach.

Chac han nhieu nguoi den da Lat da tung duoc nghe nhung cai ten nhu “ngoi nha ma” hay “biet thu hoang vu” khong nguoi o voi biet bao cau chuyen duoc ke voi do rung ron va ly ky cao; nhung co le nhieu nguoi chua biet nhieu ve ngoi biet dien cua Tran Le Xuan tai da Lat, mot ngoi biet dien khong kem phan xa hoa long lay nhung cung day bi an. Theo nhieu nguoi dan song xung quanh khu biet dien do ke lai thi no rat noi tieng, noi tieng den do sau khi chinh quyen Ngo dinh Diem bi lat do thi nguoi dan da do xo den de xem. Vay dieu gi da khien ngoi biet dien nay noi tieng den the?

Truoc het chu nhan cua ngoi biet dien nay khong ai khac la Ngo dinh Nhu va Tran Le Xuan (em trai va em dau cua Ngo dinh Diem - tong thong chinh quyen Sai Gon giai doan 1955-1963), doi vo chong giau co va day quyen luc thoi bay gio. Su giau co ay chi duoc tiet lo khi bao chi nuoc ngoai thoi ay cho biet tai san cua Le Xuan len den 18 ti USD, am chi so tien gui trong cac ngan hang nuoc ngoai tu nam 1956, khi gia dinh ho Ngo bat dau len nam quyen tai mien Nam.

Trong Viet Nam nhan chung, Tran Van don viet ve khu biet thu long lay nay nhu sau: “Ho (ong ba Nhu) co xay mot khu nha o tren da Lat, gom ba ngoi nha co ho tam, san danh tennis. Xay mai khong xong vi ba Nhu doi y kien hoai nen den ngay dao chinh 1-11-1963 van chua hoan thanh”.

do Mau - mot tuong quan doi Sai Gon - viet qua hoi ky nhu sau: “Tuong don va ba Nhu la doi ban chi than tu nam 1948. Tuong don biet rõ su nghiep va cuoc doi cua ba Nhu cung nhu ngoi nha cua ba ta tai da Lat. Tuong don quen ke cai vuon hoa rong lon co the duoc goi la bat ngat trong san truoc, quen ca rung thong tren ngon doi cua lau dai duoc sap dat va vun xoi cong phu, quen ca cai ho sen hinh dia do Viet Nam ma ba Nhu da moi ky su Nhat Ban den Viet Nam hai lan de thiet ke va xay cat cai ho dac biet do”.

Tren thuc te, bay gio nguoi ta van goi khu biet thu o so 2 Yet Kieu, da Lat la khu biet dien Tran Le Xuan. Khu nay duoc xay dung tren mot qua doi co ten la Lam Son voi dien tich hon 13.000m2 dat, voi cac hang muc chinh nhu sau:

Biet thu Bach Ngoc va ho boi nuoc nong, noi giai tri cua gia dinh Le Xuan. Toa lac ngay tren mot qua doi, khu biet dien hien len long lay hon khi co mot ho boi nuoc nong voi suc chua hon 300m3 nuoc de xua di cai lanh cua thanh pho cao nguyen nay. Noi day con la mot khong gian day lang man, tu vong lau cua biet dien co the phong tam mat ngam nhung doi thong xanh ngat chap chung.

Biet thu Lam Ngoc duoc trang bi hien dai bac nhat thoi do. Co phong lam viec, hoi hop, phong nhay, phong trang diem cua Le Xuan, nha duoc trang bi lo suoi kieu Phap. Trong biet thu nay co duong ham thoat hiem noi bo va ham tru an voi nap ham duoc lam bang mot loai thep dac biet dan ban khong thung, ben duoi ham duoc thiet ke rong rai, du cho cho hon muoi nguoi tru an.

Biet thu Hong Ngoc thuong goi la biet thu Tran Van Chuong. Ngoi biet thu nay Tran Le Xuan xay cho bo de la Tran Van Chuong khi ay dang lam dai su cua chinh quyen Diem o My. Cong trinh chua hoan thanh thi che do Diem bi lat do.

Vuon hoa Nhat Ban nam phia sau biet thu Lam Ngoc (do ky su Nhat thiet ke nen goi la vuon hoa Nhat Ban). Trong vuon hoa Nhat Ban co ho nuoc, khi bom nuoc day hien rõ hinh ban do Viet Nam. Va hai khu nha danh cho don vi bao ve, canh gac. Vuon hoa Nhat Ban co thac nuoc, nhieu loai hoa dep va duoc cham soc rat cong phu.

Sau cuoc dao chinh 1-11-1963, tai san gia dinh ho Ngo bi tich thu, khu biet dien Tran Le Xuan duoc che do Sai Gon dung lam khu bao tang sac toc Tay nguyen. Sau 30-4-1975, khu biet dien nay duoc giao cho So Du lich Lam dong quan ly. Nam 1984, tinh Lam dong giao lai cho Cuc Luu tru nha nuoc (nay la Cuc Van thu va luu tru nha nuoc) quan ly de lam noi bao quan khoi tai lieu moc ban trieu Nguyen.

Ke tu thang 8-2006, khu biet thu Tran Le Xuan tro thanh tru so chinh cua Trung tam Luu tru quoc gia IV.

Ngay nay, biet dien Tran Le Xuan khong con bi an nua khi duoc trung tu, ton tao de giu lai ve dep diem le xua. Trung tam Luu tru quoc gia IV, co quan chu quan khu biet dien, da khai truong khu trung bay trien lam tai lieu luu tru quoc gia ngay trong khuon vien biet dien, mo cua don cac nha nghien cuu, du khach trong va ngoai nuoc, nhung nguoi quan tam den lich su va van hoa Viet Nam.

Lien he Biet dien Tran Le Xuan

02 Yet Kieu Thanh Pho Da Lat, Lam Dong

Dien thoai: 0543.932.889 - 0915.884.089